Facebook

Mowa i jej rozwój.

Kiedy podjąć decyzję o wizycie u logopedy.

Czym w ogóle jest język i do czego służy? Większość zapytanych osób odpowiedziałaby bez zastanowienia, że jest to narzędzie służące do komunikowania się. Nie ulega wątpliwości, że to dzięki MOWIE możemy się porozumiewać z innymi, przekazywać swoje myśli i uczucia. Oczywiście robimy to również za pomocą niewerbalnych środków, takich jak mimika i gesty, jednak to język daje nam najwięcej możliwości1.

W społeczeństwie logopedzi kojarzeni są z wadami wymowy u dzieci lub dorosłych. I słusznie. Jednak nie na tym kończą się kompetencje tego specjalisty. Trudności w nabywaniu języka powodują niepełne „uczenie się” świata i ograniczanie w zdobywaniu doświadczeń. Proces nabywania systemu językowego wiąże się z odpowiednim rozwojem ogólnych funkcji poznawczych, dlatego wsparcie logopedyczne może zakrawać o wiele aspektów (artykulacja jest tylko jednym z nich).

Trudności z poprawną wymową słów i konstruowaniem zdań  są coraz częściej spotykane u dzieci w wieku przedszkolnym.  Z reguły te trudności zauważane są stosunkowo późno, a warto podkreślić, że im wcześniej logopeda rozpocznie swoje działania, tym szybciej i skuteczniej może zniwelować nieprawidłowości wymowy związane z układem narządu aparatu  artykulacyjnego  u  dziecka.  Taki  warunek  ma  swoje  zastosowanie  nie  tylko w problemach z wymową, czyli kształtowaniem się podsystemu fonetyczno-fonologicznego języka, przez co rozumiemy pojawianie się konkretnych głosek w odpowiednim czasie życia dziecka, ale  również w  rozwoju  mowy,  czyli  wszystkich  innych  podsystemów,  włącznie z fonetyczno- fonologicznym. Tutaj mam na myśli rozwój słownictwa, tworzenie zdań, odpowiednią odmianę wyrazów itp. Prawidłowy rozwój mowy wiąże się z szeregiem funkcji poznawczych, takich jak percepcja wzrokowa, słuchowa, pamięć, uwaga, grafopercepcja. Zazwyczaj   zaburzenia w kształtowaniu się systemu językowego współwystępują z problemami w obrębie powyższych umiejętności. Niedorozwój mowy może mieć również wpływ na naukę pisania. „Jeszcze w wieku przedszkolnym dziecko gromadzi znaczący zasób słów, których budowa morfologiczna podlega określonej obróbce logicznej2”, a to warunkuje opanowanie przez dzieci poprawnego pisma w wieku szkolnym.

Z tego właśnie powodu rodzic kiedy tylko zauważy u swojego dziecka coś co jest w jego przypuszczeniu nieprawidłowe lub budzące wątpliwości, powinien jak najszybciej zgłosić się do logopedy. Wczesna stymulacja pozwala na unormowanie nieprawidłowego rozwoju mowy, a w przypadku dzieci bez żadnych zaburzeń, na korzystniejsze funkcjonowanie w kolejnych latach życia, w tym lepsze radzenie sobie w szkole i w społeczeństwie. W związku z tym warto zwrócić uwagę na wczesną stymulację poprzez naukę czytania, która może być wprowadzana już na początku wieku przedszkolnego. Jest to motywowane faktem, iż mózg dziecka w tym czasie jest bardzo plastyczny. Gdy dzieli ono z dorosłym swoją uwagę, jest gotowe do podjęcia nauki czytania3.

Alarmujący jest fakt, gdy mowa nie pojawia się lub jest bardzo uboga u dziecka w trzecim roku życia. Istnieje wiele mitów, poprzez które wielu, rodziców lub rodzin dziecka usprawiedliwia opóźnienia w rozwoju mowy. Często słyszy się słowa: „ma jeszcze czas”, „to jest mały indywidualista”, „pójdzie do przedszkola to zacznie mówić, „wujek Staszek też długo nie mówił”, „chłopcy później zaczynają mówić”, „przebywa w środowisku dwujęzycznym”4. Mimo że rozwój dziecka rzeczywiście przebiega indywidualnie, nie oznacza to, że można pozwolić na przekroczenie, i tak szerokich, norm czasowych. Wspomaganie rozwoju dziecka już na wczesnym etapie pozwala na lepsze porozumiewanie się   z rówieśnikami i opiekunami  w przedszkolu.

Dziecko może zakomunikować swoje potrzeby werbalnie, co jest bardziej skuteczne niż przekaz niewerbalny. Nierozumiane dziecko ponosi konsekwencje emocjonalne i społeczne, np. niezrozumienie przez rówieśników, wykluczenie z zabawy.

Istotnymi aspektami, na które warto zwrócić uwagę w trakcie rozwoju dziecka jest sposób połykania, oddychania i pozycja spoczynkowa języka. Ze specjalistą należy skonsultować się między innymi w przypadku, gdy podczas połykania widzimy nadmierną pracę warg (zaciskanie mięśnia okrężnego ust), gdy dziecko oddycha przez buzię i nieustannie ma niedrożny nos. Nieprawidłowości w tym obszarze również wpływają na rozwój mowy.

Logopedia jest dziedziną bardzo szeroką i wymagającą holistycznego podejścia do dziecka, tak więc nie sposób wymienić wszystkich powodów, dla których warto wybrać się do specjalisty. Jednak moja rada dla  rodziców i opiekunów jest następująca:  jeżeli  w rozwoju czy zachowaniu dziecka jest coś, co budzi wątpliwości lub niepokój, zawsze należy zwrócić się o pomoc. Szybka reakcja zwiększa szansę na zdiagnozowanie trudności i podjęcie działania, które ułatwi dziecku proces rozwoju mowy, a z pewnością zaoszczędzi mu wielu sytuacji stresowych.

 

Nauczyciel logopeda

Kamila Kania

 


1 A. Skudrzyk, Przedmowa, [w:] W świecie logopedii. Studia przypadków, red. K.Węsierska, A. Podstolec

2 T. Tumanowa, Znaczenie rozwoju słowotwórstwa u dzieci w wieku późnoprzedszkolnym i wczesnoszkolnym z ogólnym niedorozwojem mowy dla efektywnego kształtowania mowy i pisma, [w:] Logopedia. Teoria i praktyka, red. M. Młynarska, T. Smerek, Wrocław 2005, s.25

3 Oficjalna strona internetowa Centrum Metody Krakowskiej https://centrummetodykrakowskiej.pl/blog/symultaniczno-sekwencyjna-nauka-czytaniar-teoria/, (dostęp 06.02.2021).

4 Tamże.

Kontakt

Krańcowa 13 (Budynek Korona)
33 – 300 Nowy Sącz

ns@sunnybuddies.pl

+48 794 250 750

Masz pytanie? Napisz do nas:

Administratorem Twoich danych osobowych jest Sunny KB sp. z o.o., ul. Krańcowa 13, 33-300 Kraków, NIP 6793181524
Twoje dane osobowe będą przetwarzane wyłącznie w celu odpowiedzi na Twoje pytanie. więcej >

Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych jest realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów w postaci komunikacji z użytkownikami naszej strony internetowej.
Twoje dane będą przetwarzane nie dłużej, niż jest to konieczne do udzielenia odpowiedzi na Twoje pytanie, a po tym czasie mogą być przetwarzane przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń.

Podanie przez Ciebie danych jest dobrowolne, ale konieczne do tego, abyśmy mogli odpowiedzieć na Twoje pytanie.
Przysługuje Ci prawo żądania dostępu do swoich danych, prawo wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, prawo żądania ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania, a także przenoszenia swoich danych oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Wszelkie informacje odnośnie przetwarzania Twoich danych osobowych możesz uzyskać pod danymi kontaktowymi podanymi obok lub przez formularz kontaktowy. < mniej